Ana Sayfa

Sorularla Risale

Risalelerde Kur'an ayetlerinin sayısı 6.666 olarak ifade edilmektedir. Ancak aşağıdaki itirazlarda bu rakamın gerçeği yansıtmadığı ve Bediüzzaman’ın işine geldiği için bilerek bu rakamı tercih ettiği iddia edilmektedir. Bu iddianın bir aslı olabilir mi?

İtiraz Edilen Kısım:   

"Kur'an, (...) ondört asır müddetinde her dakikada altıbin altıyüz altmışaltı âyetleri, kemâl-i ihtiramla hiç olmazsa yüz milyondan ziyade insanların dilleriyle okunuyor."(1)

İddia:    

Sofuoğlu bu konuda şöyle der: Kur'an-ı Azim’in ayetlerinin sayısına gelince 6000 ayettir. Bunun üzerine ziyade olan sayılarda çeşitli kaviller hâlinde ihtilâf edilmiştir. Kimisi bu sayının üzerine artırmadı. Kimisi 6204 ayettir, dedi. Kimisi 6214 ayet, kimisi 6219 ayet, kimisi 6225 ayet, kimisi 6226 ayet, kimisi de 6236 ayet, dedi. Bunları Ebu Amr ed-Danî, el-Beyan adındaki kitabında hikâye etti.

Keskioğlu da şöyle demektedir: Ayetleri yuvarlak rakam olarak 6666 sayarlar. Bazılarınca daha azdır. Çünkü, mukattaatı bir ayet sayıp saymama ihtilâflıdır. Birkaç ayeti bir sayanlar da var. Duraklar ihtilâflıdır. İbn Abbas’tan rivayete göre 6616’dır. Daha çok kabul olunan 6236 ayettir. 113 besmele de birer ayet sayılır.

İddiaya Cevap:

a. Önce şunu belirtelim ki, bazı alimler. Kur’an’ın ayetlerini yuvarlak olarak 6.666 olarak sayarlar. Bu yuvarlak sayı: Emre dair ayetler: 1.000, Nehye dair olanlar: 1.000, Vaade dair olanlar: 1.000, Vaîde dair olanlar: 1.000, Haber ve kıssalara dair olanlar: 1.000, Mesel ve ibrete dair olanlar: 1.000, Ahkâma dair olanlar: 500, Nasih ve Mensuha dair olanlar: 100, Tesbih ve duaya dair olanlar: 66 olmak üzere toplam 6666’dır(bk. Şeyh Muhammed Nevevî el-Cavî, Nihayetu’z-zeyn, şerhu kurreti’l-ayn). İbn Kemal paşa bu sayıları bir şiir halinde seslendirmiştir(bk. Dr. Keskioğlu, Kur’an- ı Kerim bilgileri, s.128-129)..

b. Kur’an’ın ayetlerinin 6.666 olduğunu söyleyen bir kısım alimlerimiz varsa da bu sayıyı hangi kritere dayandırdıklarını tam olarak bilemiyoruz. Ancak bu konuda yaygın bir kanaatin varolduğunu söylemek mümkündür: Bediüzzaman Hazretlerinin kabul ettiği bu 6.666 sayısı, itirazcının iddia ettiği gibi, onun bir icadı değildir. Kendisi bu konuda bazı alimlerin tespitlerine güvenmiş ve yaygın kanaati esas almıştır.

c. Şunu da özellikle belirtmeliyiz ki, ayetlerin farklı sayılarda tespit edilmesi, hiçbir zaman Kur’an’ın mevcut ayet ve muhtevasının daha az veya daha çok olduğu anlamına gelmez. Bu farklı telaffuz, surelerin başındaki besmelelerin ve bazı surelerin başındaki mukattaat harflerinin bağımsız birer ayet olarak sayılıp sayılmaması, bazı yerlerde aynı ayetin bir veya iki ayet olarak değerlendirilip değerlendirilmemesi ve daha başka hususlardan kaynaklanmış olabilir(bk. a.g.e)

d. Bu gün elimizde olan ve dünyanın her tarafında bulunan Mushafların nizamı, Küfe ekolüne bağlı alimlerin Hz. Ali’den rivayetle peygamberimiz(a.s.m)’e dayandırdıkları bir tertiptir. Bu Kur’an’daki mevcut ayet sayısı, 6.236’dır(Kurtubî, 1/65). Bu sayı, bizim de bizzat ayetleri defalarca sayarak elde ettiğimiz bir rakamdır. Bunda Besmeleler dahil değildir. Yani itirazcının–bu bağlamda- yukarıda verdiği“113 besmele de birer ayet sayılır” şeklindeki bilgi gerçeği yansıtmamaktadır... Dikkat edilirse-yukarıda Sofuoğlunun tespitlerinde de geçtiği üzere- bu farklı sayılar birbirine çok yakındır:(6204-6214-6219-6225-6236). Ayrıca, bu konuda 6205-6217-6220-6226 sayıları da tespit edilmiştir(bk. Menahilu’l-irfan, 1/342-343).

Bazı alimlere göre, bu ihtilafın önemli bir sebebi de; Hz. Peygamber (a.s.m)’in talim maksadıyla bazen ayetlerin durağında duruyordu. Bunu öğrendiklerinden sonra mana itibariyle birbirini tamamlayan ayetler arasında duraksamadan devam etmişti. İşte bazıları beraber okunan iki ayeti bir tek ayet olduğunu, bazıları da uzun ayetleri mana itibariyle tamamlandığı için (daha sonra: sad, mim gibi işaretlerle işaretlenen) yerlerde durduğu için bir ayeti iki ayet zannetmişledir(krş. Menahil, a.g.y)

(1) bk. Şualar, Yedinci Şua.

OKUNMA: 7564

Niyazi BEKİ (Doç. Dr.)