Ana Sayfa

Sorularla Risale

ADNAN MENDERES

1899 yılında Aydın’ın Koçarlı ilçesi Çakırbeyli köyünde doğdu. İlk ve orta öğrenimini İzmir İttihat ve Terakki İdadisi (Lisesi) ve Kızılçullu Amerikan Kolejinde yaptı. Kolej son sınıf öğrencisi iken 4 Aralık 1916’da askere alındı. 15 Aralık 1917’de Zabit Vekili (Asteğmen) rütbesine yükseltildi. 30 Ekimde terhis oldu.

Kurtuluş Savaşın sırasında, 6 Ekim 1920 tarihinde yeniden askere alınarak Aydın Askerlik Şubesinde görevlendirildi. 1 Eylül 1921’de Şube İnzibat Subaylığına atandı. 1 Mart 1922’de Menderes Bölgesi Komutan Yaveri oldu. Zaferden sonra 1 Eylül 1922’de Teğmenliğe yükseltildi. 1 Ağustos 1923’te terhis edildi.

12 Ağustos 1930’da İstanbul’da Ali Fethi Bey’in Başkanlığında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkasında politikaya girerek partinin Aydın teşkilâtını kurdu ve İl Başkanı oldu. Partinin kendini kapatması üzerine siyasî hayatını CHP’de sürdürdü. CHP Aydın İl Başkanlığına seçildi.

Dördüncü Dönem seçimlerinde Aydın Milletvekilliğine seçildi. Bu sırada Ankara Hukuk Fakültesinde öğrenim görerek 1935 yılında mezun oldu. Beşinci, Altıncı ve Yedinci Dönemlerde yine CHP adayı olarak Aydın’dan Milletvekili seçildi. 25 Eylül 1945’te CHP’den ihraç edildi. 7 Aralık 1945’te Demokrat Partinin kurucuları arasında yer aldı.

Sekizinci Dönemde DP adayı olarak Kütahya’dan Milletvekili seçildi. Dokuzuncu Dönemde İstanbul Milletvekili seçilerek 22 Mayıs 1950 tarihinde Birinci, 9 Mart 1951’de İkinci Menderes Hükümetlerini kurdu.

Onuncu Dönemde yeniden İstanbul Milletvekili seçildi. 17 mayıs 1954’te Üçüncü Menderes Hükümetini kurdu. 9 Aralık 1955’te kabinesini yenilemek suretiyle, görevini dönem sonuna kadar sürdürdü. 28 Temmuz 1957’ye kadar Başbakanlıkla birlikte Milli Müdafaa Bakanlığına da vekalet etti. Onbirinci Dönemde tekrar İstanbul Milletvekili oldu ve beşinci defa hükümet kurma yetkisi verildi.

27 Mayıs 1960’ta gerçekleştirilen askerî ihtilâlin ardından tutuklanarak Yassıada’ya götürüldü. Yargılama sonunda ölüm cezasına çarptırıldı.

17 Eylül 1961’de ölüm cezası Yassıada’da idam şeklinde yerine getirildi Bu idamın ardından 29 sene sonra, 17 Eylül 1990’da naaşı Yassıada’dan alınarak Devlet töreni ile İstanbul Vatan Caddesinde yaptırılan mezarda toprağa verildi.

Demokrat Partinin 14 Mayıs 1950 seçimlerini kazanıp iktidara geldikten sonra yaptığı ilk icraatlardan birisi, on sekiz yıl devam eden ezanın Arapça aslıyla okunması yasağının kaldırılması olmuştu. Bu uygulama halk nezdinde büyük bir memnuniyet meydana getirdi. Üstad Bediüzzaman, Ezan-ı Muhammedînin (a.s.m.) neşriyle Demokratların on kat güçlendiğini beyan etmiştir.

Üstad Bediüzzaman, bir yandan Demokratları desteklerken, diğer yandan da ikazlarıyla onlara Kur’an hakikatlerini hatırlatıyordu. Adnan Menderes’e çeşitli defalar mektup yazarak bazı tavsiyelerde bulunmuş, bazı hatalara karşı uyanık ve dikkatli davranılması telkinlerini dile getirmişti. Ayrıca Başbakan Menderes’i ziyarete giden talebelerine; kendisinden selam söylemelerini, kendisini dindar bir vekil olarak bildiğini, onun hatırı için bu memlekette kaldığını, kendilerine yardımcı olunmasını söylemişti.
“Menderes bir din kahramanıdır. Dine büyük hizmetleri olmuş ve olacaktır” şeklinde takdirkar ifadeler dile getiren Üstad Bediüzzaman’ın 23 Mart 1960’da vefatından iki ay sonra gerçekleştirilen ihtilâlle Demokrat Parti iktidarı sona erdirildi ve Adnan Menderes idam edildi.

OKUNMA: 2287

Sorularla Risale